Konstytucja 3 Maja (1791)

Święto Konstytucji 3 Maja upamiętnia powołanie pierwszej polskiej ustawy, która regulowała ustrój Rzeczypospolitej. Był to drugi w Europie i trzeci na świecie taki dokument. Ustawa zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną i doprowadziła do politycznego zrównania mieszczan oraz szlachty. Wprowadziła także ochronę państwa nad chłopami, co miało złagodzić nadużycia w pobieraniu pańszczyzny. Na mocy Konstytucji powstał podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą oraz sądowniczą.

Święto zostało ustanowione w 1919 roku, kiedy Polska odzyskała niepodległość. Sejm Ustawodawczy podjął uchwałę, dzięki której 3 maja stał się świętem narodowym. Po II wojnie światowej przywrócono to święto. Obchody odbywały się do 1946 roku, kiedy to doszło do masowych demonstracji studentów. Władze komunistyczne zabroniły wówczas celebrowania publicznego, a milicja tłumiła wszelkie próby nieposłuszeństwa. Ustawą z 1951 roku zniesiono również dzień wolny od pracy, który obowiązywał dotychczas. Święto Narodowe przywrócono po raz kolejny w 1990 roku.  

Niemal 100 wydarzeń w całym kraju, ale także na Litwie i Ukrainie uświetni obchody 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja – pierwszej w Europie (w rzeczywistości pierwszą konstytucją w Europie była konstytucja Republiki Korsykańskiej z 1755 roku) i drugiej na świecie spisanej ustawy zasadniczej, która stała się dokumentem tworzącym tożsamość suwerennego narodu.

 

Preambuła Konstytucji 3 Maja (fragmenty):

„W imię Boga, w Trójcy Świętej Jedynego. Stanisław August z Bożej łaski i woli narodu król polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernichowski, wraz ze stanami skonfederowanymi […] naród polski reprezentującymi. Uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, […] ceniąc drożej nad życie, […] niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, […] mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny naszej i jej granic […], niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy, dopóki by naród w czasie prawem przepisanym, wyraźną wolą swoją nie uznał potrzeby odmienienia w niej jakiego artykułu. Do której to Konstytucji dalsze ustawy Sejmu […] we wszystkim stosować się mają. “